The innovations in personal knowledge management are sparse and far between, is a phrase that has circulated in my mind the past three weeks. Chris Aldrich in his online presentation at PKM Summit expressed that notion while taking us through an interesting timeline of personal knowledge management related practices. As his talk followed that timeline, it didn’t highlight the key innovations as an overview in itself. I had arranged the session because I wanted to raise awareness that many practices we now associate with 20th century or digital origins, in fact are much older. It’s just that we tend to forget we’re standing on many shoulders, taking a recent highly visible example as original source and our historic horizon. Increased historic awareness is however something different than stating there has been hardly any notable innovation in this space over the course of millennia. Because that leads to things like asking what then are the current adjacent possible innovations, what branches might be developed further?

It all starts with a question I have for Chris however: What are the innovations you were thinking of when you said that?

Below I list some of the things that I think are real innovations in the context of personal knowledge management, in roughly chronological order. This is a list from the top of my head and notes, plus some very brief search on whether what I regard as origin of a practice is actually a more recent incarnation. I have left out most of the things regarding oral traditions, as it is not the context of my practices.

  • Narration, prehistory
  • Songlines, prehistory
  • Writing, ending prehistory
  • Annotation, classical antiquity
  • Loci method, memory palaces, classical antiquity
  • Argument analysis, classical antiquity
  • Tagging, classical antiquity
  • Concept mapping, 3rd century
  • Indexes, Middle Ages
  • Letterpress printing, renaissance
  • Paper notebooks, renaissance
  • Commonplace books, renaissance
  • Singular snippets / slips, 16th century
  • Stammbuch/Album Amicorum, 16th century
  • Pre-printed notebooks, 19th century
  • Argument mapping, 19th century
  • Standard sized index cards, 19th century
  • Sociograms/social graphs, early 20th century
  • Linking, 20th century (predigital and digital)
  • Knowledge graphs, late 20th century (1980s)
  • Digital full text search, late 20th century

Chris, what would be your list of key innovations?


A pkm practitioner working on his notes. Erasmus as painted by Holbein, public domain image.

During the PKM Summit last week I saw Zsolt Viczián do several amazing things with his Excalidraw plugin in Obsidian as part of his visual thinking efforts.
I’m very much a text person, but do recognise the role of visual elements as part of my thinking process. Shifting concepts around, thinking about connections, clustering etc. It engages the spatial parts of the brain, and humans are good at that. As most tools do either one thing or the other, when a tool can do both as just different perspectives on the same thing that draws my attention. It is why I’ve used Tinderbox and e.g. The Brain. Zsolt showed me how Excalidraw in Obsidian can do both too. Any Excalidraw-in-Obsidian image can have a regular note on the other side, and you can switch between them. All this because it’s just one note in markdown with some parts interpreted by Excalidraw and other parts by Obsidian.


A sketch of the elements needed to post my own slidedecks in a nice viewer, now that I’m no longer satisfied with how I’ve ‘brought slides home‘ the past four years.


The same file but now shown as text, where I’ve written a few tasks as part of creating the setup I’ve sketched in the image. Zsolt calls this the backside of the image. I’m more reminded of Tinderbox where you could see something as outline, as timeline, as tree map, as canvas etc. all interchangeable.

Zsolt very much gave me a great nudge to play with this more, and relearn that I do care about visual elements in my notes, and that it’s just that it wasn’t easy enough to build into my routines in making notes.

Afgelopen woensdag nam ik deel aan een RADIO webinar over persoonlijk kennismanagement (pkm). Ik vertelde over hoe ik sinds lange tijd voor mezelf aan PKM doe. Het webinar was getiteld ‘Word PKM kampioen’. Ik begon met te zeggen dat je geen PKM kampioen wordt ten opzichte van anderen, maar ten opzichte van jezelf. Je helpt jezelf sneller te leren en al eerder geformuleerde ideeën en inzichten in te zetten in je werk. Als je het resultaat van iemands PKM-systeem ziet dat al jaren bestaat, is het makkelijk te denken dat zo’n groot construct bouwen voor jezelf niet mogelijk is of te veel tijd kost. Het punt is echter dat geen enkel uitgebreid PKM-systeem op basis van een blauwdruk gebouwd is. Het is ontstaan uit langdurig toepassen van kleine handelingen. Kleine handelingen die al vanaf de eerste keer dat je ze doet waarde hebben voor jezelf. Een lange wandeling is volledig opgebouwd uit eenvoudige voetstappen.

Tijdens het webinar kwamen we net een beetje tijd tekort om dat punt nogmaals aan het eind te maken: klein en makkelijk beginnen is hoe je PKM vanaf het eerste moment waardevol maakt voor jezelf. Die kleine dingen maken je PKM kampioen. Je PKM systeem groeit vanzelf als het voor je leren en kenniswerk nuttig is.

Ik wil twee dingen aanwijzen uit een iets langer lijstje dat ik hieronder noem en waar ik mee had willen eindigen woensdag. Die twee dingen zijn volgens mij vanaf het eerste begin van belang en nut:

  1. Als je iets bewaart, noteer altijd in je eigen woorden waarom je het bewaarde interessant vindt, je eerste associatie of gedachte er bij, wat je er in verrast of aanspreekt. Dit maakt je een curator van informatie i.p.v. een verzamelaar of hoarder, het maakt het verschil tussen informatie-overvloed versus informatie-overload.
  2. Begin als je informatie zoekt altijd in je eigen notities en bewaarde spullen. (Je kunt bovendien in je eigen woorden zoeken, omdat je bij alles een eigen annotatie hebt opgenomen vanwege de actie hierboven.)

Door het eerste methodiekje help je je toekomstige zelf om te snappen wat je in de bewaarde info zag, en hoe die van nut kan zijn. Het tweede methodiekje zorgt dat je ook gebruikt wat je bewaard hebt. Zoals Lykle de Vries bij het webinar zei, het valideert je inspanning om dingen te bewaren.
Dit zijn twee heel praktische dingen die meteen uitvoerbaar zijn.

Het iets langere lijstje met tips bevat ook wat meer abstracte dingen die ook over houding en reflectie op je werkwijzen gaan:

  • Zie PKM als bron van autonomie, en kenniswerk als je ambacht
  • Heb een logische flow als systeem, begin klein
  • Maak toegang op 1 plek met je surprisal als annotatie makkelijk
  • Begin alles met zoeken in je notities, doe denkwerk in je notities
  • Laat structuur ontstaan, als verdienste van je denkwerk
  • Neem de juiste frictie weg
  • Maak delen makkelijk
  • Wees aardig voor je rommelige zelf: het is een feature.

Ter illustratie een paar afbeeldingen van hoe ik dingen die ik bewaar voor mezelf annoteer. Je ziet twee varianten. Er komen voorbeelden uit mijn notitie-tool (Obsidian), en voorbeelden uit de online annotatietool hypothes.is (die uiteindelijk ook automatisch in mijn notitietool terechtkomen). Je ziet hoe ik formuleer waarom ik iets bewaar, en je ziet ook links naar eerdere notities, trefwoorden of namen van auteurs. Die helpen allemaal bij het terugvinden als ik later een gerelateerde vraag heb. Zie ook hoe de omschrijving niet per se betekenis heeft voor iemand anders dan mijzelf. Het zijn mijn duidingen bij iets, en dat maakt het voor mij makkelijker terug te vinden. De P in PKM staat voor persoonlijk immers. Natuurlijk is die eerste annotatie in veel gevallen niet het eindstadium. Daarna volgt nog verwerking en til ik de interessantste dingen uit het bewaarde en maak daar losse notities in mijn eigen woorden van. Maar veel blijft ook gewoon in deze toestand tot ik het een keer vind op basis van een vraag of behoefte. Dat is dan kennelijk het juiste moment om de verdere verwerking van die informatie te doen.

Het hele verhaal dat ik in het webinar vertelde zal ik in een andere blogpost beschrijven.

Bookmarked Timeline of some of the intellectual history of pkm by Chris Aldrich

Today was the first day of the European PKM Summit in the Netherlands. With all the momentum around novel digital tools for thought, I thought it important to also create room for a discussion of the deep history of most of the methods that we are re-implementing in our current crop of tools. Especially since large groups assume there is no such history. At best in tech the origin of PKM like stuff is pinpointed to Vannevar Bush’s Memex. Whereas tagging, commonplacing, index cards all have their centuries or even millennia of history. Chris Aldrich has researched that history in great detail. And as Chris and I know each other through our IndieWeb efforts I reached out to involve him in this personal knowledge management conference.

Here’s a version of the timeline of some of the intellectual history I presented today at the PKM Summit in Utrecht.

Chris Aldrich

I have been interested in personal knowledge management (pkm) for a very long time. I have been an avid notes maker ever since I learned to write. Digital tools from the late 1980s onwards have been extremely useful. And a source of nerdy fascination, I confess. I am certain personal knowledge management (pkm) is of tremendous value for anyone who wants to keep learning and make sense of the world around them.

On March 22 and 23 the European PKM Summit is taking place in Utrecht, Netherlands. I have helped invite speakers and workshop hosts for this event. I am donating a ticket for a student in the Netherlands to attend this two day event.

Are you a student in the Netherlands with a strong interest in personal knowledge management (pkm)?
Is your interest in pkm to strengthen your personal learning and deepen your interests, rather than increasing (perceived) productivity?
Would you like to go to the PKM Summit on 22nd and 23 of March in Utrecht, but as a student can’t afford the 200 Euro ticket price?

Then I have one (1) conference ticket available! Let me know who you are and what fascinates you in pkm or attracts you to the event. If there are several people interested I will choose one. I will donate the ticket by March 8, so state your interest before then.

The single condition is that you attend the event on both days and participate actively. There is a session on the program that may be of interest, focused on pkm for students and teachers for learning and research contexts. It would be great if you would share some of your impressions of the event afterwards, especially if that is something you’d normally do anyway.

Interested? Email or DM me (in Dutch or English)!

On 22 and 23 March, roughly in a month, the first European personal knowledge management (pkm) summit will take place in Utrecht, the Netherlands.
Over two days a varied line-up of PKM practitioners will present, show and discuss how they shqpe their personal learning and information strategies.

Personal knowledge management is enjoying a wave of renewed attention due to a new group of note making tools that has emerged in the past few years (such Roam, Logseq, Obsidian, Notion et al). But personal knowledge management is way older. People generally notice things around them, and strive to make sense of the world they live in, wether on a highly practical level or a more abstract one. The urge behind PKM therefore is deeply human. The methods and availability of tools have changed over time, as has the perspective on what constitutes personal knowledge.

Over two days a long list of well known and less well known practitioners of personal knowledge management is lined up. I had the pleasure of finding and approaching people to participate as speaker or as workshop host. This includes experienced voices like Harold Jarche. Next to invited speakers and hosts, there will be ample time on the schedule to do your own impromptu session, unconference style. The program will be shaped and finalised in the coming week or so.

The event is organised by the Dutch community ‘Digital Fitness’, and a non-profit effort. There is space for at most 200 people, and there are still tickets available. Tickets are 200 Euro for the two day event. The venue is a short walk from Utrecht Central Station, at Seats2Meet.

I hope to see you there!