In januari schreef ik aangenaam verrast over de Provincie Overijssel die hun iconenset uit de huisstijl onder een Creative Commons licentie hadden gepubliceerd. Ik schreef de Provincie er een complimenterende e-mail over, en stelde de vraag welke Creative Commons licentie er precies bedoeld werd. Want dat was niet duidelijk op de website. Zo was niet helder of naamsvermelding gewenst was, of commercieel hergebruik was toegestaan, en of afgeleid werk onder dezelfde condities moest worden gelicentieerd. Ik kreeg een mail terug met de aankondiging dat ze een aanpassing zouden doen.

Tot mijn verbazing was de aanpassing niet een verduidelijking maar een terugdraaiing van het geheel. De Creative Commons licentie is verdwenen en de site laat nu alleen het gebruik van de iconen toe voor en door de Provincie en hun leveranciers.

Ik stuurde een teleurgestelde e-mail, waarin ik vragen stelde over hoe de nieuwe keuze tot stand gekomen is. Dat wordt natuurlijk al snel een lange mail, omdat het bij dit soort zaken snel over details gaat. Elke vlottere formulering roept dan weer al gauw nieuwe vragen op. Het was dan ook prettig dat een van de communicatie-teamleden me vanmiddag belde om wat context te verschaffen.

Het toevoegen van CC aan de iconen was een door een medewerker gedaan experiment , op basis van ervaringen met eerdere iconen die onder CC beschikbaar waren. De intentie was om CC wat meer gebruik te geven. Dat maakt het bijvoorbeeld ook voor andere overheden makkelijker om dingen van elkaar her te gebruiken. Daar heeft iedereen profijt van. Maar juist bij creatieve uitingen (anders dan bijvoorbeeld bij data waar landelijk beleid geldt t.a.v. CC gebruik) zijn er meer auteursrechtelijke aspecten om rekening mee te houden. Commercieel hergebruik van de creatieve uitingen van een ander zijn dan praktisch en gevoelsmatig een andere stap. We hebben het over de huisstijl van de Provincie, dus wil je wel dat diezelfde iconen ‘overal’ kunnen opduiken? Het is niet de bedoeling dat andermans uitingen met die van jou worden geassocieerd.

Voortschrijdend inzicht op grond van die afwegingen, zijn de oorzaak dat men is teruggekeerd van de oorspronkelijke goede intentie. Dat is goed, al is het resultaat dat er jammer genoeg toch geen CC licentie aan de iconenset hangt. Een experiment is precies dat: een experiment, en dat betekent dat je ook kunt concluderen dat het niet voldeed.

Er zijn natuurlijk opener, minder open, en meer gesloten vormen van CC licenties. Dat is het hele punt van CC: dat je selectief op voorhand voor bepaalde hergebruiksvormen al toestemming verleent, zonder dat iedereen dat bij de auteursrechthebbende moet vragen. Van alle rechten voorbehouden naar sommige rechten voorbehouden.

Het blijft lovenswaardig dat het communicatieteam de intentie had en heeft om met CC te werken. En het is heel prettig dat er contact is opgenomen, dat praat makkelijker. Hopelijk leidt het er toe dat bij een volgende kans er wel een CC licentie gehanteerd kan worden.

In algemene zin, zou het helpen als het Ministerie van BZK, als houder van het dossier rond open overheid en open data, en de directie van decentrale overheden zoals een provincie hier sterker sturend in zouden zijn. Dan zijn experimenten niet nodig, en ontstaat er ook geen angst of zorg op de werkvloer voor mogelijk onbedoelde gevolgen, waardoor je voorzichtige terugtrekkingen als dit krijgt. Die voorzichtigheid is een normale voorspelbare menselijke reactie, maar die kun je in je organisatie onnodig maken. BZK stelt al als beleidslijn dat CC0 en CCBY voor data publicaties gehanteerd moeten worden. Open standaarden zijn al 11 jaren verplicht (maar weinig overheden houden zich daaraan in de praktijk). Het hanteren van een eenduidige praktische interpretatie van de auteurswet ook voor creatieve uitingen van overheden en de daarmee verbonden logische licentiekeuzes door BZK, en het bekrachtigen daarvan door het bestuur van decentrale overheden zou hier helpen. Er is voldoende ervaring inmiddels om het BZK mogelijk te maken hierin normerend op te treden.

Voor overheidsdata is het al lange tijd de landelijke norm dat daarvoor een Creative Commons 0 licentie, of ten hoogste een Creative Commons Naamsvermelding licentie wordt gebruikt. Dat betekent dat iedereen voor elk gebruiksdoel de gepubliceerde materialen mag hergebruiken. Voor andere dingen die overheden gebruiken, zoals ontwerp-elementen uit de huisstijl is dat niet het geval.

De Provincie Overijssel geeft nu een goed voorbeeld hoe je ook naast data hergebruik mogelijk kunt maken van ander materiaal dat met publiek geld is gerealiseerd. Op de site provicons.nl zijn de ruim 200 iconen die onderdeel uitmaken van de huisstijl van de provincie beschikbaar gesteld voor hergebruik. Als je een icoon downloadt krijg je het in 5 bestandsformaten aangeleverd (svg, ai, emf, jpg, png).

Op deze iconenset berust een Creative Commons licentie, de rechten liggen dus bij de provincie Overijssel, maar iedereen die de iconen wil gebruiken, krijgt van Overijssel toestemming om dit werk te verspreiden, met anderen te delen of te bewerken.

De Provincie Overijssel verdient complimenten voor deze stap.
De enige kanttekening is dat nog niet expliciet is gemaakt welke Creative Commons licentie er van toepassing is. Uit de bovenstaande tekst is op te maken dat afgeleide werken zijn toegestaan, maar bijvoorbeeld niet of dat ook voor commercieel hergebruik geldt, of dat verwacht wordt dat je een afgeleid werk onder gelijke condities weer deelt. Ook is nog niet helder of naamsvermelding van de Provincie als oorspronkelijke maker vereist is.

Ik heb de Provincie een mail gestuurd met de vraag of ze nog expliciet kunnen aangeven welke Creative Commons licentie geldt voor de iconen. Hopelijk hanteren ze net als bij hun data een CC0 of CC-BY licentie.


Een van de iconen, voor recreatie, die door de Provincie Overijssel beschikbaar is gesteld. (licentie CC, onbekend)

(English TL;DR: January 3rd is Public Domain Day in the Netherlands.)

Op 3 januari is het Publiek Domein Dag. Dan wordt gevierd welke teksten, muziek, films, foto’s en kunst in het publiek domein komen. In de regel gebeurt dat 70 jaar na de dood van de maker. Ofwel, van auteurs, artiesten, componisten, ontwerpers, en kunstenaars die in 1948 stierven komen de werken nu in het publiek domein.

Gedurende het programma worden de werken die in het publiek domein zijn gekomen besproken, bekeken, en beluisterd. De makers van de werken staan centraal in enkele presentaties.

Publiek Domein Dag is net als Openbaarmakingsdag (waarop nieuw archiefmateriaal openbaar wordt) een feestje. Het is de kans voor makers van nu om vergeten werken weer tot leven te brengen, te re-mixen, aan te passen, en opnieuw te interpreteren.

Kom ook naar de Koninklijke Bibliotheek op 3 januari voor Publiek Domein Dag!

Staalsmelter Zweden Heijenbrock.jpg
Zweedse electro-staalsmelter, door Herman Heijenbrock (1871-1948), die industrie en arbeiders schilderde. CC BY-SA 3.0

(In het kader van transparantie: Publiek Domein Dag wordt mede georganiseerd door Creative Commons Nederland. Ik ben bestuurslid van de Vereniging Open Nederland, die het Nederlandse Creative Commons chapter en makers ondersteunt)

This is good news from Flickr. Flickr is amending their changes, to ensure that Creative Commons licensed photos will not be deleted from free accounts that are over their limit. (via Jeremy Cherfas)

Flickr recently announced they would be deleting the oldest photos of free accounts that have more photos than the new limit of 1000 images. This caused concern as some of those free accounts might be old, disused accounts, where there are images with open licenses that are being used elsewhere. Flickr allows search for images with open licenses, and makes it easy to embed those in your own online material. Removing old images might therefore break things, and there were many people calling for Flickr to try and prevent breaking things. And they are, Flickr is providing all public institutions and archives publishing photos to Flickr with a free Pro account, and will also delete no Creative Commons licensed images, if they carried that license before 1 November 2018. (This prevents you from keeping an unlimited free account by simply relicensing the photos, and uploading new photos with CC licenses only.)

I got elected as treasurer of the newly founded Creative Commons Chapter Netherlands. Could not make the founding meeting this afternoon but thankful for the trust of the participants in the meeting. Looking forward to working with the other newly elected board members Maarten Zeinstra (chair), Hessel van Oorschot (secretary), Sebastiaan ter Burg (general board member), and Lisette Kalshoven (representative in the CC Global Network Council). The newly formed Chapter is the result of the changing structure of Creative Commons globally.